Καπελωμένοι ή Ακαπέλωτοι Σύλλογοι; Όταν οι σύλλογοι καπελώνονται, γίνονται μηχανισμοί εξουσίας και παύουν να εκφράζουν την κοινωνία των πολιτών

Οι σύλλογοι, χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: Ως «καπελωμένοι» χαρακτηρίζονται οι σύλλογοι που βρίσκονται υπό την επιρροή ενός πολιτικού προσώπου, όπως ενός δημάρχου. Στις περιπτώσεις αυτές, ο σύλλογος παύει να λειτουργεί ως ανεξάρτητος φορέας εκπροσώπησης των μελών του και μετατρέπεται σε έναν μηχανισμό που ευθυγραμμίζεται με τις επιθυμίες και τις επιλογές της δημοτικής αρχής. Αντίθετα, οι «ακαπέλωτοι» σύλλογοι διατηρούν την αυτονομία τους, και λειτουργούν με γνώμονα τις ανάγκες και τις αποφάσεις των μελών τους. Η ανεξαρτησία αυτή τους επιτρέπει να εκφράζουν ελεύθερα απόψεις, να ασκούν κριτική όταν χρειάζεται και να συνεργάζονται με θεσμούς χωρίς να χάνουν την ανεξάρτητη φωνή τους. 

 

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο αυτές κατηγορίες δεν είναι μόνο οργανωτική αλλά βαθιά πολιτική και κοινωνική. Ένας καπελωμένος σύλλογος μπορεί να φαίνεται δραστήριος, όμως λειτουργεί περισσότερο ως προέκταση της εξουσίας παρά ως αυθεντικός εκφραστής της κοινωνίας. Αντίθετα, ένας ακαπέλωτος σύλλογος, διατηρεί το σημαντικότερο χαρακτηριστικό ενός συλλογικού φορέα: την ανεξαρτησία της φωνής του.

Σε μια υγιή δημοκρατία, οι αυτόνομοι σύλλογοι αποτελούν απαραίτητο αντίβαρο στην εξουσία και χώρο πραγματικής συμμετοχής των πολιτών. 

Για τον λόγο αυτό, η διατήρηση της αυτονομίας των συλλόγων δεν είναι μόνο ζήτημα λειτουργίας τους, αλλά και ζήτημα ποιότητας της δημοκρατίας.

 

ΠΩΣ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΕΝΑΣ ΔΗΜΑΡΧΟΣ ; 

Πολιτικά, ένας δήμαρχος δεν κρίνεται τόσο από τα έργα, όσο από το πώς αντιλαμβάνεται τον ρόλο της τοπικής δημοκρατίας και της κοινωνίας των πολιτών. 

Όταν επιδιώκει να ευθυγραμμίσει συλλόγους και άλλους φορείς με τις επιθυμίες του, ουσιαστικά περιορίζει την ανεξαρτησία τους και μειώνει τον χώρο της ελεύθερης κοινωνικής έκφρασης. Οι σύλλογοι και οι φορείς, αντί να εκφράζουν αυθεντικά τις ανάγκες των πολιτών, μετατρέπονται σε μηχανισμούς στήριξης της δημοτικής αρχής.

Σε μια υγιή δημοκρατική λειτουργία, οι σύλλογοι και οι φορείς μπορούν να στηρίζουν πρωτοβουλίες του δήμου, αλλά χωρίς να χάνουν την αυτονομία τους και να εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους και να ασκούν κριτική όταν χρειάζεται. 

Όταν όμως υπάρχει «καπέλωμα», η κριτική αποθαρρύνεται ή αποσιωπάται, γεγονός που περιορίζει τον δημόσιο διάλογο, και δημιουργείται το ζήτημα της εργαλειοποίησης της κοινωνίας των πολιτών. Δηλαδή, οι συλλογικές οργανώσεις χρησιμοποιούνται περισσότερο για πολιτική νομιμοποίηση και προβολή της δημοτικής αρχής παρά για την ουσιαστική εκπροσώπηση των πολιτών.