Το “βύσμα” ως επίσημο προσόν στη δημόσια διοίκηση- Ο ωραίος ... Μακάριος Λαζαρίδης ! (ΒΙΝΤΕΟ)

Δημοσιογράφος : Γιατί ειδικά εσάς διάλεξε η υπουργός (για επιστημονικό σύμβουλο αφού δεν είχατε πτυχίο);

Λαζαρίδης : Γιατί ήμουνα ωραίος !

Τώρα τρέχα εσύ φουκαρά που σπούδασες στα Πανεπιστήμια και τα Πολυτεχνεία, και έκανες μεταπτυχιακά και έγραψες μελέτες και βιβλία, να βρεις δουλειά. Κι αν βρεις με 350 ευρώ και τολμήσεις να διαμαρτυρηθείς, θα σε πουν λαϊκιστή και μπορεί να απολυθείς κιόλας !

Η υπόθεση του Μακάριου Λαζαρίδη, είναι ένα ακόμη δείγμα ενός βαθύτερου, διαχρονικού προβλήματος που διαβρώνει τη δημόσια διοίκηση: το σύστημα διορισμών των «βυσμάτων».

Όταν ένας άνθρωπος καταλαμβάνει θέση επιστημονικού συμβούλου χωρίς να διαθέτει τα τυπικά προσόντα που ορίζει ο νόμος, δεν πρόκειται για μια «παράλειψη». Πρόκειται για συνειδητή παραβίαση της αξιοκρατίας. Και όταν, αντί για σοβαρές εξηγήσεις, η απάντηση που δίνεται είναι «γιατί ήμουνα ωραίος», το πρόβλημα παύει να είναι απλώς διοικητικό, γίνεται θεσμική πρόκληση και προσβολή προς κάθε πολίτη.

Η φράση αυτή δεν είναι απλώς ατυχής. Είναι αποκαλυπτική. Συμπυκνώνει μια νοοτροπία που αντιμετωπίζει το κράτος ως λάφυρο και τις θέσεις ευθύνης ως προσωπικά δώρα. Σε μια χώρα όπου χιλιάδες νέοι επενδύουν χρόνια σπουδών, μεταπτυχιακά, ξένες γλώσσες και επαγγελματική εμπειρία για να έχουν μια ευκαιρία, τέτοιες πρακτικές λειτουργούν αποθαρρυντικά και εξοργιστικά.

Το φαινόμενο των «ημετέρων» δεν είναι καινούργιο. Είναι όμως ιδιαίτερα επικίνδυνο όταν αφορά θέσεις που επηρεάζουν τη χάραξη πολιτικής και τη λήψη αποφάσεων. Ο επιστημονικός σύμβουλος δεν είναι διακοσμητικός ρόλος, είναι θέση ευθύνης που απαιτεί γνώση, κρίση και επάρκεια. Όταν αυτά αντικαθίστανται από προσωπικές σχέσεις, κομματική εύνοια ή —ακόμη χειρότερα— επιφανειακά χαρακτηριστικά, τότε η ποιότητα της διακυβέρνησης υποβαθμίζεται.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η έλλειψη λογοδοσίας. Ποιος ενέκρινε τον διορισμό; Ποιος έλεγξε τα προσόντα; Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν αποδεικνύεται ότι οι προϋποθέσεις δεν τηρήθηκαν; Χωρίς σαφείς απαντήσεις, τέτοιες υποθέσεις δημιουργούν την αίσθηση ότι υπάρχει ένα παράλληλο σύστημα κανόνων για τους «εκλεκτούς».

Η κοινωνία δεν εξοργίζεται μόνο για το συγκεκριμένο πρόσωπο. Εξοργίζεται γιατί βλέπει μια επαναλαμβανόμενη αδικία: ανθρώπους με ικανότητες να μένουν εκτός και ανθρώπους με διασυνδέσεις να ανεβαίνουν με πλουσιοπάροχες αμοιβές. 

Κάθε τέτοια περίπτωση ενισχύει την απαξίωση των θεσμών και τη δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα.

Αν υπάρχει κάτι θετικό, είναι ότι τέτοιες υποθέσεις πλέον δεν περνούν απαρατήρητες. Η δημόσια κριτική, η δημοσιογραφική πίεση και η κοινωνική αντίδραση αποτελούν ανάχωμα στην αυθαιρεσία. Όμως δεν αρκεί η καταγγελία. Απαιτούνται θεσμικές εγγυήσεις, διαφάνεια και αυστηρός έλεγχος.