Ένα από τα παλαιότερα κουρμπάνια της Αττικής - Το Πανηγύρι Πέτρου και Παύλου στα Σπάτα

Ρεπορτάζ και φωτογραφίες : Μανώλης Νταλούκας

Ένα έθιμο αιώνων επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο στην εορτή των Αγίων Πέτρου και Παύλου στις 29 Ιουνίου, στον κάμπο των Σπάτων στα Μεσόγεια της ανατολικής Αττικής. Το έθιμο μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά αδιάλειπτα και με μεγάλη θέρμη. Κορυφαία στιγμή του Πανηγυριού είναι το περίφημο στιφάδο, το οποίο προετοιμάζεται και παρασκευάζεται σε συγκεκριμένο χώρο (θέση Φαγιά) κοντά στην ομώνυμη εκκλησία.

Το Πανηγύρι ξεκινά το πρωί της παραμονής, μετά τη Θεία Λειτουργία. Οι γυναίκες καθαρίζουν τα κρεμμύδια, ενώ οι άνδρες τεμαχίζουν τα σφαχτά, και καθαρίζουν εκατοντάδες πλεξούδες σκόρδο. Καθαρίσματα, τεμαχίσματα και ξεφλουδίσματα έχουν τελειώσει μέχρι το μεσημέρι. 

Θα ακολουθήσει η ετοιμασία της ντομάτας. 

Άνδρες όλων των ηλικιών, προετοιμάζουν τα καζάνια για το μαγείρεμα, τα οποία ήταν παλαιότερα χάλκινα, ενώ σήμερα ανοξείδωτα, και χωράνε περίπου σαράντα πέντε κιλά φαγητό έκαστο. Τα υλικά τοποθετούνται σε στρώσεις από εμπειρικούς μάγειρες που μεταφέρουν τη γνώση από γενιά σε γενιά. 

Έπεται η προετοιμασία της φωτιάς. Τόνοι ξύλων ελιάς τοποθετούνται κάτω από τα καζάνια.

Όλα είναι έτοιμα και περιμένουν την ιερή φλόγα που θα ανάψει τη φωτιά για το μαγείρεμα του στιφάδου. Η ιερή φλόγα προσφέρεται αμέσως μετά τον πανηγυρικό αρχιερατικό εσπερινό από τον Μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής και
μεταφέρεται από τον Ιερό Ναό Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου με πομπή από παιδιά και έφηβους των Σπάτων που ανήκουν σε τοπικούς συλλόγους. 

Όταν φτάσουν στον χώρο που βρίσκονται τα καζάνια, οι νεαροί λαμπαδηδρόμοι ανάβουν
με τις δάδες τα προσανάμματα και το μαγείρεμα του φαγητού αρχίζει. Θα μαγειρεύεται σιγά σιγά όλη τη νύχτα, για να μοιραστεί την επόμενη μέρα μετά τη Θεία Λειτουργία στους κατοίκους.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι για την παρασκευή του φαγητού καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας δραστηριοποιούνται πάνω από διακόσιοι άνδρες, νέοι αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας, οι οποίοι συμμετέχουν και στο παραδοσιακό γλέντι που στήνεται στον χώρο αυτό. 

Ταυτόχρονα, πανηγυρικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται και στην πόλη την Σπάτων, η οποία απέχει δυόμισι χιλιόμετρα από τη θέση αυτή, με μουσικά συγκροτήματα και τους κατοίκους σε ένα αδιάκοπο πήγαινε έλα ανάμεσα στους δύο τόπους.